Wat is orthomoleculaire therapie precies?

Het belang van voedingsstoffen voor biochemische processen

Het menselijk lichaam voert elke seconde miljoenen biochemische processen uit, van de energieproductie in cellen tot de aanmaak van hormonen en neurotransmitters. Voor al deze processen zijn voedingsstoffen, zoals vitamines en mineralen, essentieel. Ze fungeren als cofactoren die enzymen helpen functioneren en als bouwstenen voor cellen en weefsels. Wanneer er tekorten zijn, kunnen deze processen stagneren, wat op termijn kan leiden tot klachten of ziektebeelden.

Binnen de orthomoleculaire therapie wordt de ‘Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid’ (ADH) niet altijd gezien als de optimale hoeveelheid. De ADH is vaak gebaseerd op de minimale hoeveelheid die nodig is om deficiëntieziekten te voorkomen, maar niet per se op de hoeveelheid die nodig is voor optimale gezondheid. Factoren zoals stress, medicatie, genetische aanleg en omgevingsinvloeden kunnen de behoefte aan bepaalde nutriënten verhogen. Een orthomoleculair therapeut kijkt daarom naar de individuele behoefte en kan adviseren om bepaalde voedingsstoffen in hogere doseringen in te nemen, via voeding of supplementen, om tekorten aan te vullen en de biochemische processen te optimaliseren. Door het lichaam te voorzien van de juiste stoffen, probeert men de gezondheid fundamenteel te ondersteunen.

Wat doet een orthomoleculair therapeut?

Een orthomoleculair therapeut onderzoekt de gezondheidssituatie van een cliënt om te achterhalen waar de disbalansen in het lichaam liggen. Dit kan door middel van uitgebreide vragenlijsten, een anamnese en soms door het adviseren van bloed- of ontlastingsonderzoeken. De therapeut kijkt naar het voedingspatroon, de leefstijl, de symptomen en eventuele medische voorgeschiedenis. Op basis van deze informatie stelt de therapeut een persoonlijk behandelplan op. Dit plan kan bestaan uit voedingsadviezen, leefstijlaanpassingen en het gebruik van supplementen om tekorten aan te vullen en herstel te bevorderen.

De rol van een orthomoleculair therapeut is in de eerste plaats die van een detective. In plaats van alleen symptomen te bestrijden, probeert de therapeut de onderliggende oorzaken van klachten te vinden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand last heeft van chronische vermoeidheid, maar de oorzaak kan liggen in een tekort aan bepaalde vitamines, een disbalans in de darmflora of een slechte opname van voedingsstoffen. De orthomoleculair therapeut gaat dieper in de biochemie van het individu.

De therapie start doorgaans met een uitgebreide anamnese, een gesprek waarin de therapeut veel vragen stelt over de gezondheid, voeding, leefstijl en stress. Dit kan gaan over onderwerpen als: Hoeveel slaap krijgt u? Hoe is uw spijsvertering? Heeft u last van cravings? Welke medicijnen gebruikt u? En hoe is uw stressniveau? Op basis van deze analyse wordt een strategie bepaald.

Belangrijk om te benoemen is dat een orthomoleculair therapeut geen reguliere arts is en geen diagnoses stelt of medicijnen voorschrijft. De therapie is complementair en bedoeld als ondersteuning van de reguliere zorg. Een orthomoleculair therapeut adviseert voornamelijk over voeding en supplementen. Dit kan inhouden dat er geadviseerd wordt om bepaalde voedingsmiddelen te vermijden, bijvoorbeeld bij intoleranties, of juist meer van bepaalde voedingsmiddelen te eten. Daarnaast kunnen supplementen worden aanbevolen, zoals vitamine D, magnesium of hoogwaardige supplementen om therapeutische doelen te bereiken.

Hoe werkt orthomoleculaire therapie?

De werkwijze van orthomoleculaire therapie is gebaseerd op het principe van ‘voeding als medicijn’. De gedachte is dat een gezond lichaam door de juiste voeding en leefstijl kan herstellen en optimaal functioneren. De therapeut identificeert tekorten en disbalansen en geeft advies om deze te corrigeren. Dit gebeurt in stappen, waarbij de cliënt actief wordt betrokken bij het proces. Het is een aanpak die gericht is op het ondersteunen van het lichaam om zichzelf te genezen, in plaats van een symptoomgerichte aanpak.

Het fundament van de behandeling is altijd de dagelijkse voeding. Zonder een gezond basisdieet hebben supplementen vaak weinig effect. De orthomoleculaire therapie richt zich daarom op het verbeteren van het voedingspatroon, bijvoorbeeld door het verminderen van bewerkte voedingsmiddelen en het verhogen van de inname van voedingsrijke producten. Dit kan betekenen dat de cliënt meer groenten, fruit, gezonde vetten en eiwitten gaat eten. De therapeut kan adviseren om specifieke voedingsmiddelen toe te voegen die rijk zijn aan bepaalde voedingsstoffen, zoals vette vis voor omega-3 vetzuren of noten voor magnesium.

Individuele behoeften en supplementen

Naast de basisvoeding wordt er gekeken naar de unieke biochemische behoefte van de cliënt. De therapeut kan adviseren om supplementen te gebruiken om tekorten aan te vullen. Dit kan variëren van een multivitamine tot specifieke doseringen van bijvoorbeeld vitamine B12, ijzer, zink of probiotica. De keuze voor supplementen is gebaseerd op de individuele situatie en is vaak een aanvulling op de voeding. Het is de bedoeling om de cliënt te ondersteunen om weer in balans te komen.

De werking is niet altijd direct merkbaar zoals bij een pijnstiller. Omdat de therapie gericht is op het herstellen van processen op celniveau, kan het tijd kosten voordat de effecten merkbaar zijn. Vaak is er een periode van enkele weken tot maanden nodig om veranderingen in het lichaam te zien. De cliënt wordt daarom gestimuleerd om geduldig te zijn en de adviezen consequent op te volgen. Het is een proces van opbouw en herstel.

Waar kijkt een orthomoleculair therapeut naar?

Een orthomoleculair therapeut hanteert een holistische blik en kijkt naar de samenhang tussen verschillende systemen in het lichaam. Het gaat niet alleen om voeding, maar ook om factoren zoals stress, slaap, beweging en de mentale gesteldheid. Het lichaam is een complex systeem waarin alles met elkaar verbonden is. Disbalansen in één systeem kunnen effect hebben op andere systemen. Een orthomoleculair therapeut zoekt daarom naar de oorzaak van klachten in deze samenhang.

De analyse van een orthomoleculair therapeut richt zich niet alleen op wat iemand eet, maar ook op hoe het lichaam de voedingsstoffen opneemt en verwerkt. Problemen met de spijsvertering, zoals een lekkende darm, PDS of een verstoorde darmflora, kunnen de opname van voedingsstoffen belemmeren. Daarom wordt er vaak veel aandacht besteed aan de gezondheid van de darmen. In de orthomoleculaire visie zijn de darmen de wortels van de gezondheid. Als de darmwand niet goed functioneert, kunnen er ontstekingen ontstaan en kunnen stoffen die niet in het bloed horen te komen, toch in de bloedbaan terechtkomen. Dit kan leiden tot klachten als vermoeidheid, huidproblemen of auto-immuunreacties.

De rol van stress en hormonen

Stress is een belangrijke factor die de behoefte aan voedingsstoffen kan verhogen. Langdurige stress leidt tot een verhoogde aanmaak van stresshormonen zoals cortisol. Dit kan de voorraad van bepaalde vitamines en mineralen uitputten, zoals magnesium en vitamine C. Een orthomoleculair therapeut zal daarom altijd kijken naar het stressniveau van een cliënt en kan adviseren over stressmanagement en voedingsstoffen die het lichaam kunnen ondersteunen tijdens stressvolle periodes.

Daarnaast wordt er gekeken naar hormonale balans. Hormonen spelen een cruciale rol in het lichaam en disbalansen kunnen leiden tot diverse klachten, zoals PMS, vermoeidheid, gewichtstoename of slaapproblemen. De therapeut kan adviseren over voeding en supplementen die de hormonale balans ondersteunen, zoals omega-3 vetzuren, zink of specifieke kruiden. De orthomoleculaire benadering kan hiermee een ondersteunende rol spelen bij het reguleren van hormonale processen.

Voor welke klachten wordt orthomoleculaire therapie ingezet?

Orthomoleculaire therapie kan worden ingezet bij een breed scala aan klachten. Omdat het gericht is op het ondersteunen van het lichaam als geheel, kan het ondersteunend zijn bij zowel fysieke als mentale klachten. Het is een flexibele methode die kan worden aangepast aan de individuele behoeften van de cliënt.

Enkele voorbeelden van klachten waarbij orthomoleculaire therapie vaak wordt toegepast zijn: chronische vermoeidheid, spijsverteringsproblemen zoals PDS, huidklachten zoals eczeem of acne, hormonale disbalansen, auto-immuunziekten en ontstekingsgerelateerde klachten. Ook bij gewichtsproblemen kan orthomoleculaire therapie ondersteuning bieden door te kijken naar stofwisseling en hormonale processen.

Daarnaast wordt orthomoleculaire therapie vaak gebruikt ter preventie en gezondheidsoptimalisatie. Mensen die hun gezondheid willen verbeteren, hun weerstand willen verhogen of hun energieniveau willen optimaliseren, kunnen baat hebben bij de inzichten van een orthomoleculair therapeut. De effectiviteit hangt echter af van de aard van de klacht en de motivatie van de cliënt om de adviezen op te volgen.

Mentale gezondheid en voeding

Een steeds meer erkend aspect van orthomoleculaire therapie is de relatie tussen voeding en mentale gezondheid. Het brein heeft specifieke voedingsstoffen nodig om optimaal te functioneren. Tekorten aan bijvoorbeeld omega-3 vetzuren, B-vitamines of magnesium kunnen invloed hebben op stemming en stressbestendigheid. Daarnaast speelt de darm-brein-as een belangrijke rol: een gezonde darmflora is cruciaal voor de aanmaak van neurotransmitters zoals serotonine.

Een orthomoleculair therapeut kan daarom ondersteuning bieden bij mentale klachten door te kijken naar voeding, supplementen en leefstijl. Dit kan een waardevolle aanvulling zijn op reguliere psychologische of psychiatrische zorg, maar is geen vervanging daarvan. De orthomoleculaire benadering kan bijdragen aan een betere basis voor mentale veerkracht.

Hoe verloopt een traject bij een orthomoleculair therapeut?

Een traject bij een orthomoleculair therapeut begint meestal met een intakegesprek. Dit gesprek is uitgebreid en gericht op het verzamelen van zoveel mogelijk informatie over de gezondheid van de cliënt. De therapeut zal vragen stellen over klachten, voeding, leefstijl, stress, slaap en eventuele medicatie. Ook kan er gevraagd worden naar de medische geschiedenis en eventuele labuitslagen. Dit gesprek vormt de basis voor het behandelplan.

Na de intake stelt de therapeut een persoonlijk advies op. Dit kan bestaan uit voedingsadviezen, zoals het aanpassen van het dieet, en supplementenadvies om tekorten aan te vullen. De adviezen zijn vaak concreet en praktisch. De cliënt krijgt een plan mee om thuis mee aan de slag te gaan.

Vervolgconsulten zijn bedoeld om de voortgang te evalueren en het plan bij te stellen. Het lichaam reageert niet altijd lineair op veranderingen, en soms is het nodig om het plan aan te passen. De therapeut begeleidt de cliënt hierbij en geeft ondersteuning om de adviezen vol te houden. Het uiteindelijke doel is dat de cliënt zelfstandig zijn gezondheid leert ondersteunen door inzicht te krijgen in wat het lichaam nodig heeft.

Het traject is vaak gericht op langetermijnresultaten. Het is geen quick fix, maar een proces dat inzet en verantwoordelijkheid vraagt. De duur van het traject hangt af van de aard van de klachten en de persoonlijke situatie van de cliënt.

Wanneer is orthomoleculaire therapie minder geschikt?

Hoewel orthomoleculaire therapie breed toepasbaar is, is het niet voor iedereen of voor elke situatie de meest geschikte keuze. Het is belangrijk om te erkennen dat de therapie complementair is en geen vervanging voor reguliere medische zorg. Bij ernstige, acute medische aandoeningen is het essentieel om eerst een arts te raadplegen. Orthomoleculaire therapie kan wel ondersteunend zijn, maar mag niet de hoofdbehandeling vervangen.

Ook bij ernstige psychiatrische aandoeningen is voorzichtigheid geboden. Hoewel voeding en supplementen invloed kunnen hebben op de mentale gezondheid, is het belangrijk dat dergelijke situaties worden begeleid door gekwalificeerde professionals binnen de reguliere zorg. Orthomoleculaire therapie kan in dergelijke gevallen alleen als aanvullende ondersteuning worden ingezet, in overleg met de behandelend arts of psychiater.

Voorzichtigheid bij supplementen en medicatie

Een belangrijk aandachtspunt is dat supplementen niet altijd zonder risico zijn. Sommige supplementen kunnen interacties hebben met medicijnen. Bijvoorbeeld, hoge doseringen vitamine K kunnen de werking van bloedverdunners beïnvloeden. Daarom is het essentieel dat een orthomoleculair therapeut zorgvuldig te werk gaat en rekening houdt met medicatiegebruik. De cliënt moet altijd transparant zijn over het gebruik van medicijnen en supplementen.

Daarnaast kan het gebruik van supplementen in hoge doseringen bij sommige mensen bijwerkingen veroorzaken. Het is belangrijk dat de doseringen worden afgestemd op de individuele behoefte en dat er geen sprake is van overdosering. Een professionele orthomoleculair therapeut zal daarom altijd voorzichtig zijn en de adviezen baseren op kennis en ervaring. Bij twijfel is overleg met een arts aan te raden.

Orthomoleculaire therapie vraagt daarom om een serieuze en professionele aanpak. Het is geen doe-het-zelf methode, maar een therapievorm waarbij begeleiding en expertise belangrijk zijn om het veilig en effectief toe te passen.