Waarom relaties stuklopen
Kennisartikel over relatiecrises, intimiteit en communicatie
Wanneer relaties niet stukgaan door de crisis, maar door alles wat daarvoor niet werd uitgesproken
Over intimiteit, waarheid en het uitstellen van het gesprek dat eigenlijk al jaren gevoerd had moeten worden
In mijn praktijk zie ik het vaak gebeuren
In mijn praktijk zie ik het vaak gebeuren: stellen melden zich aan op het moment dat er een crisis is ontstaan. Een ontdekking, een grensoverschrijding, een breuk in vertrouwen. De schok is groot, de emoties intens, en de vraag die boven alles hangt is: kunnen we hier nog doorheen samen?
Wat opvalt, is dat de crisis zelden het echte beginpunt is. Vaker is de crisis het moment waarop iets zichtbaar wordt dat al veel langer onder de oppervlakte speelde.
De crisis als symptoom, niet als oorzaak
Wanneer mensen spreken over “het moment waarop alles kapot ging”, doelen ze meestal op een concrete gebeurtenis. Toch blijkt in gesprekken dat de onderliggende dynamiek vaak al jaren aanwezig was: niet uitgesproken gevoelens, ingeslikte behoeften, vermeden gesprekken.
Relaties gaan zelden van het ene op het andere moment zo maar stuk, ze slijten. Vaak niet door ruzie, maar door stilte. Niet door conflict, maar door het uitstellen van samen praten en luisteren naar elkaar. Een crisis functioneert dan als katalysator. Omdat de crisis blootlegt wat lange tijd geen ruimte kreeg.
Belangrijke kern: wat “kapot ging” is vaak het moment waarop iets dat al langer speelde, eindelijk zichtbaar werd.
Te lang niet spreken: een onderschat risico
Veel mensen zijn loyaal aan hun relatie. Ze willen de ander niet belasten, geen spanning veroorzaken, geen conflict oproepen. Dat lijkt zorgzaam, maar heeft een keerzijde. Wat niet wordt uitgesproken, verdwijnt niet. Het verplaatst zich.
- Van woorden naar lichaam.
- Van verlangen naar afstand.
- Van ongemak naar verwijdering.
In de praktijk zie ik dat partners vaak pas gaan spreken wanneer het al niet meer veilig voelt. Wanneer één van beiden innerlijk al is afgehaakt, of wanneer vertrouwen een deuk heeft opgelopen. Dan is het gesprek niet langer open, maar beladen.
Intimiteit vraagt meer dan nabijheid
Intimiteit wordt vaak verward met samen zijn, samen wonen of samen blijven. In werkelijkheid vraagt intimiteit iets anders: psychologische en emotionele beschikbaarheid.
Dat betekent:
- Ruimte voor verschil
- Ruimte voor ongemak
- Ruimte voor waarheid, ook wanneer die schuurt
Wanneer partners zich niet meer uitspreken, verdwijnt die ruimte. Aanraking kan blijven bestaan, maar zonder echte nabijheid. Of mogelijk verdwijnt ook aanraking, omdat het lichaam feilloos aanvoelt dat iets niet klopt.
Seksualiteit en levensenergie
Seksualiteit wordt in relaties vaak een beladen onderwerp. Niet zelden wordt het vermeden, genormaliseerd of gerationaliseerd:
“het hoort bij deze levensfase”
“het is niet zo belangrijk”
“we hebben het druk”.
Toch raakt seksualiteit aan iets wezenlijks: levensenergie, vitaliteit, verbinding. Wanneer dit langdurig geen bedding krijgt, ontstaat er spanning. Niet alleen in de relatie, maar ook in het individu.
Belangrijk om te benadrukken: het gaat hier niet over goed of fout, of over schuld. Het gaat over het herkennen van signalen die te lang genegeerd zijn.
Waarom relatietherapie soms niet de eerste stap is
Een opvallende conclusie uit mijn werk is dat gezamenlijke therapie niet altijd de meest passende eerste stap is. Zeker niet wanneer één van beide partners zichzelf al langere tijd is kwijtgeraakt.
Soms is het noodzakelijk dat mensen eerst individueel onderzoeken:
- Waar ze zichzelf zijn kwijtgeraakt
- Waarom ze zijn gestopt met spreken
- Wat ze zijn gaan dragen zonder het te delen
Pas wanneer die beweging gemaakt wordt, kan er weer sprake zijn van echte ontmoeting in de relatie.
Over stoppen, blijven en het belang van tijd
In crisissituaties is er vaak pijn en zijn er veel emoties hierdoor ontstaat vaak druk om snel te beslissen: doorgaan of stoppen. Die druk is begrijpelijk, en vaak niet helpend. Veel processen vragen tijd, tijd om te voelen wat van nu is, en wat van eerder. Tijd om te onderscheiden of een wens om te stoppen voortkomt uit helderheid, of uit overweldiging.
Dat vraagt begeleiding die niet stuurt, maar vertraag, begeleiding die ruimte maakt voor waarheid, zonder uitkomst te forceren.
Tot slot
Relaties vragen onderhoud, niet pas wanneer ze vastlopen, maar juist daarvoor. Het gesprek dat niet gevoerd wordt, verdwijnt niet vanzelf. Het wacht. Soms jaren. De uitnodiging is om eerder te spreken. Niet perfect, niet zonder spanning, maar wel op tijd.
Niet omdat dat een crisis voorkomt, maar omdat het voorkomt dat mensen elkaar verliezen zonder ooit echt gehoord te zijn.
Auteur
Jeanette Semplonius – relatie- en individueel begeleider
Jeanette begeleidt mensen en stellen bij vraagstukken rondom verbinding, intimiteit en relationele patronen. In haar werk staat het lichaam, waarheid en relationele volwassenheid centraal
