Durf je niet naar de psycholoog? Zo zet je de eerste stap

Waarom zie je op tegen een psycholoog?

Misschien herken je een van deze gedachten:

• "Zo erg is het niet." Je denkt dat anderen het zwaarder hebben. Of dat je het zelf moet oplossen.
• "Ik weet niet wat ik moet zeggen." Je weet niet goed wat er met je is, of waar je moet beginnen.
• "Wat kost dat?" Je weet niet wat je zorgverzekering betaalt.
• "Straks weet iedereen het." Je bent bang dat je werk of je familie het hoort.
• "Wat als het niet klikt?" Je moet persoonlijke dingen vertellen aan iemand die je niet kent.

Je hoeft niet te weten wat er met je is

Je hoeft niet zelf te bepalen of je klachten erg genoeg zijn. Dat zoek je samen uit. Ga met psychische klachten eerst naar je huisarts. Daar bespreek je welke klachten je hebt. En of je er last van hebt in je relatie, je gezin of je werk. Samen kijk je welke hulp het beste bij je past (Thuisarts.nl).

Je hebt niet altijd een behandeling nodig, of niet meteen. Bewegen, buitenlucht en regelmaat in je dag helpen vaak ook al (Thuisarts.nl). Wat bij jou past, bespreek je met je huisarts. Soms krijg je de hulp die je nodig hebt in de huisartsenpraktijk zelf.

De eerste stap: je huisarts

Bij de huisarts kun je op twee manieren hulp krijgen (Thuisarts.nl):

• Van de huisarts zelf. Die onderzoekt waar je klachten door komen. Soms kun je medicijnen krijgen.
• Van de praktijkondersteuner (POH-ggz). Die werkt voor je huisarts en helpt bij psychische klachten. Je leert je klachten beter begrijpen en ermee omgaan. De praktijkondersteuner kan ook een korte behandeling geven.

Dat past vooral als je klachten niet heel erg zijn, of als je ze nog maar kort hebt. Of als ze komen door je werk, je relatie, een overlijden of een andere verandering in je leven (Thuisarts.nl).

Heb je meer hulp nodig? Dan kan je huisarts je doorsturen naar bijvoorbeeld een psycholoog, psychotherapeut of psychiater. Dat kan als de hulp in de huisartsenpraktijk niet genoeg helpt. Of als je in je dagelijks leven veel last hebt van je klachten. Ook als je misschien een psychische ziekte hebt, zoals een depressie, kan je huisarts je doorsturen (Thuisarts.nl).

Tip: vind je het lastig om te zeggen waarvoor je belt? Je kunt zeggen dat je wilt praten over hoe het met je gaat. De assistent vraagt misschien kort waar het over gaat. Is het dringend? Zeg dat dan wel.

Wat kost het?

• Huisarts en praktijkondersteuner. Hulp van de huisarts, ook samen met de praktijkondersteuner, is huisartsenzorg. Die wordt vergoed uit de basisverzekering. Je betaalt er geen eigen risico voor (Zorginstituut Nederland). Het eigen risico is het bedrag dat je eerst zelf betaalt, voordat je verzekering de kosten betaalt (Rijksoverheid).
• Psycholoog of andere behandelaar in de ggz. Ggz staat voor geestelijke gezondheidszorg. Stuurt je huisarts je door, dan vergoedt de basisverzekering de behandeling onder voorwaarden. Een voorwaarde is bijvoorbeeld dat je een psychische stoornis hebt die in de DSM-5 staat. Dat is het boek waarmee behandelaars psychische stoornissen indelen (Zorginstituut Nederland). Zonder verwijzing van je huisarts vergoedt de basisverzekering geen behandeling in de ggz. Ook problemen door werk, burn-out, relatieproblemen of rouw vallen niet onder de vergoeding (Zorginstituut Nederland). Voor deze zorg betaal je wel eigen risico. In 2026 is het verplichte eigen risico 385 euro per jaar. Heb je een hoger eigen risico gekozen? Dan kun je meer kwijt zijn (Rijksoverheid).
• Controleer je polis. Welke zorgverleners je verzekeraar vergoedt, verschilt per verzekeraar (Zorginstituut Nederland). Ga je zonder verwijzing naar een psycholoog of coach, vraag dan van tevoren wat je zelf betaalt.

Ben je jonger dan 18? Dan geldt er geen eigen risico (Rijksoverheid) en loopt de vergoeding van behandeling via de Jeugdwet (Zorginstituut Nederland). De gemeente waar je woont regelt dit.

Wat gebeurt er met wat je vertelt?

Een huisarts, praktijkondersteuner of psycholoog geeft zonder jouw toestemming geen informatie over jou aan anderen. Ook niet aan je werkgever of je familie. Er zijn een paar uitzonderingen. Bijvoorbeeld als de wet het verplicht. Of als iemand direct bij je behandeling betrokken is, of je behandelaar vervangt, en de informatie nodig heeft voor zijn werk (Burgerlijk Wetboek, artikel 7:457).

Een coach valt niet altijd onder dezelfde regels. Vraag je coach hoe die met je gegevens omgaat.

Zo maak je de stap kleiner

• Schrijf op wat je merkt. Hoe slaap je? Hoe voel je je? Wat lukt niet meer? Neem het briefje mee. Dan hoef je niet alles te onthouden. Denk je aan zelfdoding, of voel je je niet veilig? Vertel dat dan wel.
• Neem iemand mee. Bij gesprekken met je behandelaar mag een familielid of vriend erbij zijn. Ook kun je vooraf met iemand praten die je goed kent. Die kan meedenken (Thuisarts.nl).
• Stel vragen. Je mag vragen welke behandelingen er zijn, wat de voor- en nadelen zijn en hoe lang het duurt (Thuisarts.nl). Wat je in het eerste gesprek kunt verwachten, lees je in je eerste gesprek bij een psycholoog.
• Let op of het klikt. In een behandeling vertel je persoonlijke dingen. Het is belangrijk dat je je prettig voelt bij je behandelaar. Voel je je niet beter? Zeg het tegen je behandelaar. Samen kijken jullie of het anders kan (Thuisarts.nl).
• Online kan ook. Je kunt soms hulp krijgen via je computer, tablet of telefoon. Waar en hoe vaak je de behandeling hebt, bespreek je met je behandelaar (Thuisarts.nl).

Liever eerst anoniem?

Wil je eerst rustig kijken wat er met je is, zonder dat iemand weet wie je bent? Ook dat kan. Er zijn anonieme zelftesten en online hulp, betaald door de overheid (Rijksoverheid). Je kunt online ook zelfhulpcursussen volgen of praten met mensen in dezelfde situatie, vaak anoniem (Zorginstituut Nederland). Wil je liever met iemand praten? Bij hulplijnen kun je bellen of chatten, ook anoniem (Thuisarts.nl). Bijvoorbeeld bij MIND Hulplijn voor advies, of bij De Luisterlijn als je wilt dat iemand naar je luistert.

Anoniem praten kan een eerste stap zijn. Maar wacht niet te lang. Op tijd hulp zoeken kan voorkomen dat je klachten erger worden (Rijksoverheid). Heb je veel last in je dagelijks leven, of worden je klachten erger? Maak dan een afspraak bij je huisarts. Denk je aan zelfdoding of ben je in gevaar? Bel dan direct je huisarts, de huisartsen-spoedpost of 113.

Durf je niet naar de psycholoog: waar het op neerkomt

Het is niet vreemd dat je tegen een psycholoog opziet. Je hoeft niet te weten wat er met je is. Begin bij je huisarts: samen kijk je welke hulp past. Hulp van de huisarts en de praktijkondersteuner kost je geen eigen risico. Voor een behandeling in de ggz betaal je wel eigen risico. Wat je vertelt, gaat niet zonder jouw toestemming naar anderen, op een paar uitzonderingen na. Schrijf op wat je merkt, neem iemand mee als je wilt, en zeg het tegen je behandelaar als je je niet beter voelt. Wil je weten hoe snel je bij een psycholoog terechtkunt, lees dan over een psycholoog zonder wachtlijst.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde vragen