Dissociatie

Dissociatie is het gevoel dat je losraakt van jezelf of van je omgeving. Bijna iedereen kent het weleens. Maar komt het vaak voor en heb je er geen grip op, dan kan het je leven flink in de war sturen. Vaak hangt het samen met trauma of PTSS. En er is hulp voor.

Geschreven door Julian Smits

Content en SEO specialist bij Geef Inzicht

Laatst bijgewerkt: februari 2025

Wat is dissociatie?

Bij dissociatie raak je even los van jezelf of van wat er om je heen gebeurt. Soms weet je dan niet goed meer wat echt is en wat niet. Dat kan op verschillende manieren:

De tijd lijkt veel sneller of veel langzamer te gaan.
Je weet stukken van de dag of belangrijke gebeurtenissen niet meer.
Het voelt alsof je uit verschillende personen bestaat.
Je hoort stemmen in jezelf.

Een lichte vorm kent bijna iedereen. Je bent bijvoorbeeld zo geconcentreerd dat je niet merkt wat er om je heen gebeurt. Dan is dissociatie geen ziekte.

Wanneer is het een dissociatieve stoornis?

Volgens Thuisarts spreek je van een dissociatieve stoornis als drie dingen samen gelden: je hebt er vaak last van, je hebt er geen controle over, en het brengt je gewone leven in de war. Of dat zo is, stelt een huisarts, psycholoog of psychiater vast.

Dissociatie bij trauma en PTSS

Wie vaak en lang dissocieert, heeft volgens Thuisarts meestal nare dingen meegemaakt, vaak als kind. Denk aan mishandeling, misbruik of verwaarlozing.

Dissociatie komt ook voor bij PTSS (posttraumatische stressstoornis). Volgens ARQ Centrum'45 heeft ongeveer 15 procent van de mensen met PTSS ook last van dissociatieve klachten.

Wil je meer weten over PTSS? Lees dan welke PTSS-klachten je niet verwacht.

Wat kun je doen bij dissociatie?

Heb je vaak het gevoel dat je losraakt van jezelf? Vertel het je huisarts. Die kijkt met je mee en kan je doorverwijzen naar een psycholoog, psychotherapeut of psychiater.

Neem meteen contact op met je huisarts als je jezelf iets aandoet of stemmen hoort. Denk je aan zelfdoding? Bel dan gratis 113, dag en nacht.

Behandeling van dissociatie

Bij dissociatie door trauma richt de behandeling zich meestal op het trauma zelf. Bekende vormen zijn EMDR (je denkt aan de herinnering terwijl je ogen een beweging volgen) en exposure (je gaat met je behandelaar stap voor stap terug naar de herinnering). Volgens ARQ Centrum'45 lijkt het de behandeling te remmen als je tijdens een sessie losraakt. Een goede behandelaar let daar dus op.

Een dissociatieve stoornis kan overgaan. Of je leert er beter mee omgaan. Hoe lang dat duurt, verschilt per persoon.

Op Geef Inzicht vind je psychologen en traumatherapeuten die werken met mensen die trauma hebben meegemaakt. Twijfel je of een stoornis meespeelt? Bespreek dan eerst met je huisarts welke hulp past. Zoek een expert die bij je past.

Geschreven door Julian Smits

Content en SEO specialist bij Geef Inzicht

Laatst bijgewerkt: februari 2025

Bij Geef Inzicht helpen we mensen de juiste therapeut, coach of hulpverlener te vinden. Onze redactionele content wordt samengesteld op basis van vakliteratuur, inzichten van beroepsverenigingen en de dagelijkse praktijk van aangesloten professionals. Vragen, aanvullingen of correcties? Neem gerust contact met ons op.