Psychologische behandeling bij chronische pijn: wat houdt het in?

Je pijn is echt

Chronische pijn is pijn die langer blijft, zonder duidelijke oorzaak. Of pijn bij een ziekte die lang duurt (Thuisarts.nl).

Hoe chronische pijn ontstaat, weten artsen niet precies. Het heeft onder meer te maken met hoe je lichaam op pijn reageert. Als pijn lang duurt, kunnen je zenuwen extra gevoelig worden. Ze sturen dan extra pijnprikkels naar je hersenen. Soms blijven je zenuwen en hersenen overgevoelig, ook als de oorzaak weg is. Daardoor blijft de pijn, ook nadat een wond of ziekte is genezen (Thuisarts.nl).

De pijn is dus echt, ook als de oorzaak al weg is.

Waarom kan een psycholoog helpen?

Volgens Thuisarts.nl heeft wat je denkt, voelt en doet veel invloed op je pijn. Je zenuwen en hersenen kunnen daardoor meer of juist minder gevoelig worden. Zo kan dat gaan:

• Wat je denkt. Je denkt misschien dat de pijn schadelijk of gevaarlijk is. Of dat je een ernstige ziekte hebt. Je maakt je zorgen, bent gespannen en slaapt minder goed.
• Wat je voelt. Je voelt je onzeker, bang, somber, eenzaam of hulpeloos.
• Wat je doet. Je durft minder te bewegen. Je doet minder aan hobby's en werk, en ziet minder mensen. Daardoor ben je minder fit en kun je minder ontspannen.
• Hoe anderen reageren. Als mensen om je heen erg bezorgd zijn, word je dat zelf ook. Hebben ze geen begrip, dan kan dat spanning geven. En als anderen voor je gaan zorgen, word je soms zelf minder actief.

Door al deze dingen kun je meer last hebben van de pijn. Dat is geen verwijt. Zo reageren lichaam en hoofd samen op pijn. Juist hierover praat je met een psycholoog.

Wat doe je bij een psycholoog?

Thuisarts.nl beschrijft wat je bij een psycholoog doet. Je bespreekt hoe jij, en de mensen om je heen, op de pijn reageren. Ook kijk je welke gedachten en gevoelens de pijn erger maken.

Met gesprekken en oefeningen leer je begrijpen waardoor de pijn mogelijk langer blijft. Je leert anders over je pijn te denken en er anders mee om te gaan. Dit heet cognitieve gedragstherapie. Cognitief betekent: over je gedachten. Voel je je angstig, somber of machteloos? Ook daarbij kun je hulp krijgen. Volgens Thuisarts.nl helpen deze gesprekken je om minder pijn te ervaren.

Heb je naast de pijn een angststoornis of depressie? Ook behandeling daarvan kan volgens Thuisarts.nl helpen om minder last te hebben van de pijn.

Wat is pijn-revalidatie?

Heb je veel last en kun je door de pijn niet meer alles doen? Dan kan je huisarts je doorsturen naar een revalidatie-arts. Samen bespreek je of je pijn-revalidatie kunt krijgen (Thuisarts.nl).

Bij pijn-revalidatie krijg je hulp van een team. Daarin zitten een revalidatie-arts, een fysiotherapeut en een psycholoog, en soms nog anderen. Je gaat meestal 10 tot 12 weken, 2 keer per week naar een revalidatiecentrum (Thuisarts.nl). Je leert bijvoorbeeld:

• wat pijn doet met je lichaam;
• hoe je anders kunt gaan denken over pijn;
• door welke dingen je meer of minder pijn krijgt;
• hoe je je energie over de dag verdeelt;
• hoe je ondanks de pijn actiever kunt worden;
• wat je echt belangrijk vindt in je leven.

Je kunt pijn-revalidatie krijgen als deze 3 dingen voor je gelden (Thuisarts.nl):

• je hebt langer dan 3 maanden pijn, of de pijn komt steeds terug;
• door de pijn kun je niet meer alles doen wat je elke dag doet;
• je wilt leren hoe je met de pijn omgaat.

Het kan bijvoorbeeld ook bij nekpijn of pijn onder in je rug, of bij een ziekte als fibromyalgie of artrose.

Thuisarts.nl noemt deze cijfers. Na pijn-revalidatie vinden ongeveer 7 van de 10 mensen hun leven beter, ondanks de pijn. En 4 van de 10 hebben minder last van de pijn.

Heb je ook een depressie of PTSS? PTSS betekent dat je iets ergs hebt meegemaakt en daar steeds aan terugdenkt. Of heb je andere grote problemen, zoals schulden of problemen thuis? Dan werkt pijn-revalidatie minder goed. Je hebt dan misschien niet genoeg energie om eraan te werken. Bespreek dat met de revalidatie-arts (Thuisarts.nl).

Wat kun je zelf doen?

Thuisarts.nl geeft deze adviezen:

• Kijk wat de pijn voor je betekent. Bespreek je zorgen met je huisarts. Chronische pijn is niet schadelijk of gevaarlijk, en heeft niet altijd met een ernstige ziekte te maken.
• Praat erover als je je somber, bang of boos voelt door de pijn. Een psycholoog of praktijkondersteuner kan je daarbij helpen.
• Blijf bezig met andere dingen, zodat je minder aan de pijn denkt. Bijvoorbeeld leuke dingen doen, mensen ontmoeten, werken, muziek of de natuur.
• Zoek steun bij familie, vrienden en collega's. Leg uit wat de pijn met je doet.
• Blijf actief. Maak een plan voor elke dag. Wissel taken die moeite kosten af met momenten om te ontspannen.
• Beweeg genoeg. Begin rustig en bouw langzaam op. Als bewegen pijn doet of moeite kost, kan dat geen kwaad. Wordt de pijn door het bewegen veel erger? Stop dan, en doe tijdelijk wat minder.
• Zorg voor ontspanning en goede slaap. Drink weinig of geen alcohol.

Pijnstillers helpen niet goed bij chronische pijn zonder duidelijke oorzaak (Thuisarts.nl). Heeft je pijn voor een deel een duidelijke oorzaak, zoals artrose? Dan kunnen ze wel helpen. Wil je een pijnstiller gebruiken, of wil je stoppen met pijnstillers? Vraag dan advies aan je huisarts.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Maak een afspraak bij je huisarts als 1 of meer van deze dingen voor je kloppen (Thuisarts.nl):

• je veel minder kunt doen dan je normaal op een dag deed;
• het niet lukt om regelmatig te bewegen;
• je je somber, bang of machteloos voelt door de pijn;
• je er andere pijn of klachten bij krijgt;
• je pijnstillers gebruikt en wilt stoppen.

Je huisarts kijkt met je wat je nodig hebt. Soms stuurt de huisarts je door naar een psycholoog, een fysiotherapeut of een pijnbehandelcentrum (Thuisarts.nl).

Denk je door de pijn aan zelfdoding? Bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost. Of bel 113, dag en nacht en gratis.

Psychologische behandeling bij chronische pijn: waar het op neerkomt

Chronische pijn is echt. Je zenuwen en hersenen zijn vaak gevoeliger geworden voor pijn. Wat je denkt, voelt en doet, heeft daar invloed op. Bij een psycholoog leer je anders over je pijn te denken en er anders mee om te gaan. Heb je veel last, dan kan pijn-revalidatie passen: hulp van een team. Begin bij je huisarts. Hoe je de stap naar een psycholoog zet, lees je in durf je niet naar de psycholoog.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde vragen