Nee. Een vastgesteld tekort aanvullen helpt. Dat hoge doses supplementen zonder tekort klachten behandelen, is niet aangetoond. Soms kunnen ze zelfs schaden.
Is orthomoleculaire therapie bewezen? Nee. Een vastgesteld tekort aanvullen helpt wel, maar dat is gewone zorg. Het idee dat hoge doses vitamines of supplementen klachten behandelen zonder vastgesteld tekort, is niet aangetoond. Een groot overzicht van studies vond zelfs dat sommige supplementen de kans op overlijden iets leken te verhogen. Meer over de methode zelf lees je bij orthomoleculair therapeut.
Wat is orthomoleculaire therapie?
Orthomoleculaire therapie gaat uit van de juiste stoffen in de juiste hoeveelheid in je lichaam. "Ortho" betekent juist. De Amerikaanse scheikundige Linus Pauling bedacht de term in 1968.
Een orthomoleculair therapeut geeft advies over voeding, en vaak ook over supplementen. Soms gaat het om hogere doses dan je uit gewone voeding haalt.
Wat zegt onderzoek over orthomoleculaire therapie?
Onderzoek geeft geen steun aan de kern van de methode: dat hoge doses helpen. Twee voorbeelden.
- Vitamine B3 bij schizofrenie. Vanaf de jaren vijftig gaven artsen hoge doses vitamine B3 bij schizofrenie. De Amerikaanse vereniging van psychiaters zette de studies in 1973 op een rij. Goede dubbelblinde studies bevestigden de gemelde goede resultaten niet. In zulke studies weten patiënt en arts niet wie het echte middel krijgt.
- Antioxidanten. Onderzoekers van Cochrane, een internationaal netwerk dat medisch onderzoek op een rij zet, bekeken 78 studies. Die gingen over supplementen om ziekte en vroeg overlijden te voorkomen. Samen hadden die bijna 300.000 deelnemers. Antioxidanten zijn stoffen zoals vitamine C en E en bètacaroteen. Als supplement verlaagden ze de kans op overlijden niet. Bètacaroteen en vitamine E leken die kans zelfs iets te verhogen.
Dit gaat over supplementen en losse stoffen in pilvorm. Over gezond eten zegt het niets. Gevarieerd eten blijft belangrijk.
Wanneer heb je wel een supplement nodig?
De meeste mensen hebben geen supplement nodig, volgens het Voedingscentrum. Er zijn wel uitzonderingen:
- vrouwen die zwanger willen worden: foliumzuur, tot 10 weken in de zwangerschap;
- zwangere vrouwen: vitamine D;
- kinderen tot 4 jaar: vitamine D;
- vrouwen vanaf 50 en mannen vanaf 70: vitamine D;
- mensen met een donkere huid of die weinig buiten komen: vitamine D;
- veganisten: vitamine B12.
Heeft je arts een tekort vastgesteld, bijvoorbeeld via bloedonderzoek? Dan kan een supplement helpen om dat aan te vullen.
Kunnen supplementen kwaad?
Ja, dat kan, vooral bij grote hoeveelheden en langdurig gebruik. Het Voedingscentrum waarschuwt dat grote hoeveelheden vitamines of mineralen bij langdurig gebruik schadelijk kunnen zijn. Bijwerkingencentrum Lareb wijst erop dat een supplement ook de werking van een medicijn kan veranderen.
Gebruik je medicijnen? Overleg dan met je huisarts of apotheker voor je een supplement neemt. Stop nooit zelf met een medicijn om supplementen te nemen.
Waarom kiezen mensen voor orthomoleculaire therapie?
Sommige mensen voelen zich gehoord door een therapeut die uitgebreid naar hun voeding en leefstijl kijkt. Zeker als ze bij de arts geen verklaring kregen voor hun klachten. Die aandacht kan prettig zijn.
Dat is iets anders dan bewijs dat de supplementen werken. Wil je hulp bij gezonder eten? Dan kun je ook naar een diëtist. Daarvoor heb je geen verwijzing nodig.
Wil je met een expert over voeding en supplementen praten, naast je gewone zorg?
Veelgestelde vragen
Een spiertest kan niet bepalen welke supplementen je nodig hebt. In een onderzoek uit 1988 zochten kinesiologen met de spiertest naar tekorten aan vitamines en zink. Ze deden het niet beter dan gokken. Lees meer in ons artikel over de spiertest bij kinesiologie. Een tekort stel je vast met bloedonderzoek via je arts.
Natuurlijke supplementen zijn niet altijd veilig. Ook vitamines en mineralen kunnen in grote hoeveelheden en bij langdurig gebruik schade doen, volgens het Voedingscentrum. Daarnaast kunnen sommige supplementen de werking van een medicijn veranderen, volgens Bijwerkingencentrum Lareb. Overleg daarom met je huisarts of apotheker.
Een tekort aanvullen betekent dat je arts een tekort vaststelt en je dat met een supplement aanvult. Dat is gewone zorg en dat helpt. Orthomoleculaire therapie gaat vaak verder, met supplementen zonder vastgesteld tekort of in hogere doses. Dat deel is niet bewezen.
Sommige cliënten ervaren de aandacht voor voeding en leefstijl als steunend. Niet bewezen wil niet zeggen dat je er niets aan hebt. Het betekent dat onderzoek niet heeft aangetoond dat de supplementen een klacht behandelen. Een goede behandelaar zegt dat ook eerlijk.
Bronnen
- Pauling L. Orthomolecular psychiatry. Science, 1968, 160(3825), 265-271.
- American Psychiatric Association. Megavitamin and orthomolecular therapy in psychiatry. Task Force Report 7, 1973. psychiatry.org
- Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C. Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2012, CD007176. cochrane.org
- Kenney JJ, Clemens R, Forsythe KD. Applied kinesiology unreliable for assessing nutrient status. Journal of the American Dietetic Association, 1988, 88(6), 698-704.
- Voedingscentrum. Voedingssupplementen. voedingscentrum.nl. Geraadpleegd op 5 oktober 2026.
- Biesterbos J, Eland J, van de Koppel S, van Hunsel F (Bijwerkingencentrum Lareb). Voedingssupplement naast medicatie: let op interacties. Pharmaceutisch Weekblad, 2017, 152(23). lareb.nl
