Overgang: klachten, fases en wat helpt

Wat is de overgang?

De overgang is geen moment, maar een periode. Het gaat om de jaren voor en na je laatste menstruatie. Die laatste menstruatie heet de menopauze. Je weet pas achteraf dat het je laatste was: als je een jaar niet meer ongesteld bent geweest.

De meeste vrouwen hebben hun laatste menstruatie rond hun 51e. De overgang kan beginnen tussen je 40e en je 60e. Ongeveer 1 op de 100 vrouwen komt al voor haar 40e in de overgang.

Overgang en menopauze worden vaak door elkaar gebruikt. Maar de menopauze is dus alleen de laatste menstruatie, en de overgang is de hele periode eromheen.

Hoe weet je dat je in de overgang bent?

Vaak is het eerste teken dat je menstruatie verandert. Je wordt onregelmatiger ongesteld, of juist vaker of heviger. Daarna of tegelijk kunnen andere klachten komen, zoals opvliegers of nachtzweten.

Een bloedtest om te zien of je in de overgang bent, heeft geen zin. De uitslag is niet betrouwbaar. Je leeftijd en je klachten zeggen meer.

Let op: zolang je nog ongesteld wordt, ook onregelmatig, kun je zwanger worden. Gebruik daarom anticonceptie tot een jaar na je laatste menstruatie.

Klachten in de overgang

Niet elke vrouw heeft klachten. En de klachten verschillen per vrouw. Dit zijn de klachten die het vaakst voorkomen:

• Opvliegers en nachtzweten. Ongeveer 8 op de 10 vrouwen krijgt opvliegers. Je krijgt het plotseling warm, vaak in je gezicht en bovenlijf, en je kunt gaan zweten.
• Veranderde menstruatie. Onregelmatiger, heviger of juist minder.
• Vaginale klachten. Ongeveer 3 op de 10 vrouwen heeft last van een droge vagina, jeuk of meer afscheiding.
• Andere klachten. Zoals gewichtstoename, blaasontstekingen, pijnlijke borsten, haaruitval, migraine, en pijn in je spieren of gewrichten.

Op lange termijn worden je botten dunner. Dat merk je zelf meestal niet.

Psychische klachten: somber, prikkelbaar, slecht slapen

Veel vrouwen voelen zich in de overgang anders dan vroeger. Ze zijn sneller moe, somber of prikkelbaar. Vaak hangt dat samen met slecht slapen. Wie 's nachts wakker wordt van nachtzweten, is overdag minder uitgerust.

Sommige vrouwen krijgen in deze periode last van angst of een depressie. Of dat door de overgang zelf komt, is niet zeker. Er gebeurt in deze levensfase vaak veel tegelijk: kinderen die het huis uitgaan, zorg voor ouders, veranderingen in werk of relatie. Ook dat kan meespelen.

Heb je eerder een depressie gehad? Dan is de kans groter dat die in de overgang terugkomt. Merk je dat je al een paar weken somber bent of nergens meer zin in hebt? Bespreek het dan met je huisarts.

Ben je vaak moe, somber of snel boos? Lees wat je zelf kunt doen in ons artikel moe, somber of prikkelbaar in de overgang.

De fases van de overgang

Je leest soms over 4 of 5 fases van de overgang. De namen verschillen per bron. Dit is een gangbare indeling:

1. Premenopauze. De jaren voor de overgang. Je menstruatie is nog regelmatig.
2. Perimenopauze. Je menstruatie begint te veranderen. Deze fase loopt door tot een jaar na je laatste menstruatie. In deze fase hebben de meeste vrouwen de meeste klachten.
3. Menopauze. Je laatste menstruatie. Dit is één moment, dat je pas achteraf kent.
4. Postmenopauze. De tijd na je laatste menstruatie.

Met de vroege postmenopauze worden de eerste jaren na de laatste menstruatie bedoeld. Dat is dus geen aparte fase na de postmenopauze, maar het begin ervan. In die jaren kun je nog klachten hebben.

Hoe lang duren overgangsklachten?

Dat verschilt per vrouw. Meestal worden de klachten minder binnen 5 jaar na je laatste menstruatie. Bij sommige vrouwen duren ze korter, bij anderen langer.

Wat helpt tegen overgangsklachten?

Je kunt zelf veel doen:

• Beweeg elke dag ongeveer een half uur.
• Eet gevarieerd, met genoeg ijzer, bijvoorbeeld uit volkorenbrood, groente, bonen of vlees.
• Drink weinig of geen alcohol.
• Zorg voor genoeg slaap en een vast ritme.
• Draag een paar dunne laagjes katoen, zijde of wol, zodat je bij een opvlieger iets uit kunt doen.

Kruiden en middelen met plantaardige hormonen, zoals soja of zilverkaars, helpen niet tegen opvliegers. De bijwerkingen zijn vaak onduidelijk en ze kunnen schadelijk zijn. Je kunt ze daarom beter niet gebruiken.

Heb je veel last van opvliegers? Dan kan je huisarts samen met jou kijken naar een behandeling. Hormoontherapie zorgt voor veel minder opvliegers per dag. Gedragstherapie of mindfulness helpt je beter met de klachten om te gaan, en kan het aantal opvliegers iets verminderen. Hormoontherapie helpt waarschijnlijk niet of nauwelijks tegen somberheid.

Wanneer naar de huisarts?

Ga naar je huisarts als:

• je heel veel bloed verliest tijdens je menstruatie;
• je overgangsklachten hebt en jonger bent dan 40;
• je weer bloed verliest terwijl je al meer dan een jaar niet ongesteld bent geweest;
• je klachten zo heftig zijn dat ze je dagelijks leven beperken;
• je je al een paar weken somber of angstig voelt.

Wat kan een therapeut of coach doen?

Een therapeut of coach behandelt de overgang zelf niet. Daarvoor ga je naar je huisarts. Maar de overgang kan veel met je doen. Een therapeut of coach kan je helpen met wat er rond de klachten speelt, bijvoorbeeld:

• beter omgaan met stress en spanning;
• je slaap verbeteren;
• omgaan met somberheid, prikkelbaarheid of onzekerheid;
• grip krijgen op veranderingen in werk, relatie of gezin.

Op Geef Inzicht vind je experts die vrouwen in de overgang begeleiden. Op hun profiel lees je hoe ze werken en bij welke beroepsvereniging ze zijn aangesloten.

Veelgestelde vragen over de overgang

JS

Geschreven door Julian Smits

Content en SEO specialist bij Geef Inzicht

Laatst bijgewerkt: oktober 2026

Bij Geef Inzicht helpen we mensen de juiste therapeut, coach of hulpverlener te vinden. Onze redactionele content wordt samengesteld op basis van vakliteratuur, inzichten van beroepsverenigingen en de dagelijkse praktijk van aangesloten professionals. Vragen, aanvullingen of correcties? Neem gerust contact met ons op.