Psychische klachten zijn 8,8 procent van de verzuimgevallen en bijna een kwart van alle verzuimdagen. Wie verzuim wil terugdringen, kiest dus niet op hoe vaak iets voorkomt, maar op hoeveel dagen het kost.
Het ziekteverzuim stond in het eerste kwartaal van 2026 op 5,8 procent, het hoogste eerste kwartaal in dertig jaar (bron: CBS, mei 2026). Het dertigjarig gemiddelde is 5,0 procent.
Dat getal is waar de meeste verzuimgesprekken beginnen. En het is meteen het minst bruikbare getal dat u heeft.
Want een verzuimpercentage vertelt u hoeveel dagen er verloren gaan, niet waar ze zitten. En zodra u dat uitsplitst, verandert het gesprek. Psychische klachten zijn 8,8 procent van de verzuimgevallen, maar bijna een kwart van al het verzuim. Ongeveer één op de elf ziekmeldingen veroorzaakt dus een kwart van uw schade.
De meeste artikelen over dit onderwerp geven u zeven tips over verzuimbeleid en verzuimprotocollen. Die zijn niet fout, maar ze richten zich op de meeste gevallen terwijl de meeste dagen ergens anders zitten. Dit stuk gaat over die dagen: waar ze vandaan komen, wat ze kosten, en welk deel ervan u werkelijk kunt beïnvloeden.
Wat de cijfers zeggen over 2026
Het landelijke verzuimpercentage van 5,8 procent in het eerste kwartaal van 2026 is gelijk aan dat van een jaar eerder, maar hoger dan het gemiddelde sinds 1996. Over heel 2025 lag het op 5,4 procent (bron: CBS).
Belangrijker voor u is de uitsplitsing naar bedrijfsgrootte, want daar zit een verschil dat zelden wordt genoemd:
| Bedrijfsgrootte | Verzuim eerste kwartaal 2026 |
|---|---|
| Minder dan 10 medewerkers | 2,8 procent |
| 10 tot 100 medewerkers | 5,0 procent |
| 100 medewerkers en meer | 6,8 procent |
Zit u tussen de 20 en 200 medewerkers, dan is uw referentie dus 5,0 tot 6,8 procent, niet 5,8. Bedrijven die zich aan het landelijk gemiddelde spiegelen, meten zichzelf tegen de verkeerde lat. Kleine bedrijven zitten structureel veel lager, en dat drukt het gemiddelde.
Waarom het gemiddelde u op het verkeerde been zet
Van alle werknemers die zich in een jaar ziek meldden, gaf 8,8 procent psychische klachten, overspannenheid of burn-out op als oorzaak van hun meest recente verzuim (bron: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, TNO, peiljaar 2025, via RIVM).
Bijna negentig procent van de ziekmeldingen gaat dus ergens anders over. Griep, een geopereerde knie, een rugklacht.
Maar kijk naar dagen in plaats van gevallen en het beeld kantelt. Bijna een kwart van al het verzuim werd veroorzaakt door langdurige stressgerelateerde klachten (bron: ArboNed en HumanCapitalCare, op basis van de gegevens van ruim een miljoen werknemers).
Die twee cijfers samen zijn het hele punt van dit artikel. Een kleine groep gevallen veroorzaakt een kwart van de verloren tijd. Een griepgolf kost u een week per persoon en is volgende maand vergeten. Eén medewerker die overspannen thuis komt te zitten, kost u de rest van het jaar.
Als u uw verzuim wilt terugdringen en u moet kiezen waar u uw aandacht legt, dan kiest u niet op basis van hoe vaak iets voorkomt.
Hoe lang psychisch verzuim werkelijk duurt
Hier lopen de cijfers uiteen, en dat is de moeite waard om te weten voordat u ergens op plant.
Arbodiensten die hele verzuimgevallen volgen tot het einde, komen uit op ongeveer 240 dagen bij stressgerelateerde klachten en rond de 300 dagen bij een burn-out (bron: ArboNed en HumanCapitalCare, 2023). In hun cijfers over 2024 liggen die getallen nog iets hoger, op 250 en 318 dagen.
De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden komt op gemiddeld 63 werkdagen bij deze klachten (bron: TNO, Arbobalans 2025). Dat is een heel ander getal.
Het verschil zit in de meting, niet in de werkelijkheid. De enquête vraagt werknemers hoeveel dagen zij het afgelopen jaar verzuimden. Wie nog thuis zit, telt alleen de dagen tot nu toe mee, en wie in november ziek werd, kan er maximaal twee maanden in kwijt. De arbodienstcijfers volgen een geval van de eerste dag tot de laatste, in kalenderdagen.
Voor uw planning is het tweede getal het relevante. Ga er niet van uit dat een medewerker met overspannenheid over twee maanden weer aan het werk is. Reken op een traject dat in maanden loopt en dat vaak het kalenderjaar overleeft.
Ter vergelijking: de gemiddelde verzuimduur over alle oorzaken was 16,8 werkdagen, met een mediaan van vijf dagen (bron: CBS, 2023). Het gewone verzuim in uw organisatie duurt dus een week. Dit duurt bijna een jaar.
Wat het kost, per geval en landelijk
Landelijk betaalden werkgevers in 2023 8,3 miljard euro aan loondoorbetaling bij werkgerelateerd verzuim, tegen 5,1 miljard in 2015. Daarvan kwam 4,9 miljard, ruim de helft, door psychosociale arbeidsbelasting (bron: TNO, Arbobalans 2025).
Die miljarden zeggen u waarschijnlijk weinig. Reken het daarom terug naar één medewerker.
Een verzuimdag kost een werkgever gemiddeld 250 tot 400 euro (bron: ArboNed). Daar zit meer in dan alleen loondoorbetaling: vervanging, productieverlies en begeleiding tellen mee.
Een stressgerelateerd traject van 240 kalenderdagen komt neer op ongeveer 170 werkdagen. Bij 250 euro per dag is dat ruim 42.000 euro. Bij 400 euro loopt het richting 68.000 euro. Voor één medewerker, in één jaar.
Zet daar het aantal medewerkers naast dat u in de risicogroep schat, en u heeft een getal waarmee u een gesprek kunt voeren in plaats van een percentage.
De weken die u wel kunt beïnvloeden
Dit is het deel dat in bijna geen enkel artikel over verzuim staat, en het is het deel waar een werkgever het meest kan verschuiven.
Een traject bij psychische klachten bestaat uit drie stukken: de tijd voordat iemand zich meldt, de tijd tussen de melding en de eerste hulp, en de behandeling zelf. Over het eerste stuk heeft u weinig te zeggen, over het derde niets.
Het middelste stuk is een ander verhaal. In de basis-ggz is de gemiddelde totale wachttijd 14,1 weken, in de gespecialiseerde ggz 20,9 weken (bron: Nederlandse Zorgautoriteit via RIVM, meest recente landelijke cijfers tot en met 2023; de NZa publiceerde daarna geen nieuwe landelijke reeks).
Dat zijn drie tot vijf maanden waarin er niets gebeurt behalve wachten. Uw bedrijfsarts heeft geadviseerd, uw medewerker wil, en de rekening loopt door. Op een traject van 240 dagen is dit het grootste enkele blok tijd waar niet aan gewerkt wordt.
Wie verzuim wil terugdringen en niet weet waar te beginnen, begint hier. Niet omdat het het makkelijkste is, maar omdat het de enige plek is waar tien weken winst realistisch is zonder dat u iets aan uw organisatie hoeft te veranderen.
Wat wij hierin doen. Geef Inzicht is geen arbodienst en geen bedrijfsarts. Wij regelen het stuk tussen de verwijzing en het eerste gesprek: een passende therapeut of coach uit ruim 300 gescreende experts, met een intake binnen vijf werkdagen. Lees hoe dat werkt voor werkgevers.
Wat werkt, en wat vooral goed voelt
Een eerlijk woord over de standaardadviezen.
Een verzuimbeleid en een verzuimprotocol zijn nodig. Ze zorgen dat iedereen weet wat er moet gebeuren en ze houden u aan de goede kant van de Wet verbetering poortwachter. Maar ze verplaatsen weinig dagen. Een protocol versnelt geen behandeling.
Verzuim bespreekbaar maken werkt wel, maar traag en indirect. Het verlaagt de drempel om zich eerder te melden, en eerder melden scheelt in het eerste stuk van het traject. Dat is echte winst, alleen niet meetbaar binnen een kwartaal.
Wat aantoonbaar het meeste tijd kost, is wachten. Dat is geen mening: het is het verschil tussen 240 dagen verzuim en drie tot vijf maanden daarvan doorbrengen op een wachtlijst.
En één ding dat niet werkt: sturen op het verzuimpercentage zelf. Dat cijfer beweegt door griepgolven en door één langdurig geval. Eén burn-out van driehonderd dagen in een organisatie van vijftig mensen tilt het jaarpercentage al met ruim anderhalf procentpunt omhoog. Wie op dat percentage stuurt, stuurt op ruis.
Wat u deze maand kunt doen
Vier stappen die geen reorganisatie vragen.
- Splits uw verzuim uit naar duur, niet naar aantal. Zet de gevallen langer dan zes weken apart. Uw arbodienst kan dit leveren. Tel hoeveel dagen die groep is, als percentage van het totaal. Bij de meeste organisaties schrikt men van de uitkomst.
- Tel per langdurig geval de wachttijd. Van de datum van het bedrijfsartsadvies tot het eerste gesprek met een behandelaar. Dat getal staat nergens in uw rapportage en het is het enige getal in dit artikel dat u zelf kunt verkleinen.
- Reken één geval door. Neem het langstlopende verzuim in uw organisatie, vermenigvuldig de werkdagen met 250 euro, en leg dat naast wat een snellere route zou kosten.
- Beleg wie er belt. Bij de meeste organisaties is er niemand wiens taak het is om na een verwijzing te zorgen dat er ook echt iets gepland wordt. Zolang dat niemands werk is, gebeurt het niet.
Tot slot
Ziekteverzuim terugdringen begint niet bij het percentage, maar bij de vraag waar de dagen zitten. Bij de meeste organisaties zit ongeveer een kwart ervan in een kleine groep mensen met psychische klachten, in trajecten die in maanden lopen en waarvan drie tot vijf maanden bestaat uit wachten.
Beleid en protocollen houden dat proces netjes. Ze maken het niet korter. De winst zit in het stuk tussen de verwijzing en het eerste gesprek, en dat is precies het stuk waar niemand eigenaar van is.
Wilt u weten wat dat voor uw organisatie zou betekenen, dan rekenen wij het in een half uur met u door, met uw eigen verzuimcijfers erbij. Plan een kennismakingsgesprek.
Bronnen
- CBS, “Ziekteverzuim in eerste kwartaal hoger dan gemiddeld in afgelopen 30 jaar”, mei 2026. Verzuimpercentage 5,8 procent in het eerste kwartaal van 2026, dertigjarig gemiddelde 5,0 procent, uitsplitsing naar bedrijfsgrootte.
- CBS, “Ziekteverzuim naar bedrijfstak: ontwikkelingen en verschillen”, statistische trends 2024. Gemiddelde verzuimduur 16,8 werkdagen, mediaan vijf dagen, peiljaar 2023.
- RIVM, “Ziekteverzuimpercentage door psychische klachten, overspannenheid en burn-out”, op basis van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO, peiljaar 2025, geactualiseerd 2 juni 2026. Aandeel van de verzuimgevallen: 8,8 procent.
- TNO, Arbobalans, juni 2025. Loondoorbetaling bij werkgerelateerd verzuim 8,3 miljard euro in 2023, waarvan 4,9 miljard door psychosociale arbeidsbelasting; gemiddeld 63 werkdagen verzuim bij psychische klachten volgens de enquête.
- ArboNed en HumanCapitalCare, verzuimcijfers 2023 en 2024, op basis van de gegevens van ruim een miljoen werknemers. Bijna een kwart van al het verzuim door langdurige stressgerelateerde klachten; gemiddelde duur 240 tot 250 dagen bij stressklachten en 300 tot 318 dagen bij burn-out.
- ArboNed, kosten van een verzuimdag: 250 tot 400 euro per medewerker per dag.
- Nederlandse Zorgautoriteit via RIVM, wachttijden ggz. Totale wachttijd basis-ggz 14,1 weken, gespecialiseerde ggz 20,9 weken, peilmoment eerste kwartaal 2023. Dit zijn de meest recente landelijke cijfers.
