Psycholoog, therapeut of coach: wat is het verschil?

Het verschil in het kort

• Psycholoog: onderzoekt en behandelt psychische klachten, zoals angst, somberheid of de gevolgen van een nare gebeurtenis.
• Therapeut: een brede naam. Het gaat om iemand die je helpt met klachten en wat daaronder zit. Er zijn veel soorten, zoals een psychosociaal therapeut, een haptotherapeut of een hypnotherapeut.
• Coach: helpt je vooruitkijken. Wat wil je bereiken, welke keuzes passen bij je, en hoe kom je in beweging? Bijvoorbeeld bij stress op je werk of als je vastloopt.

De grenzen zijn niet altijd scherp. Een psycholoog kan ook coachen, en een therapeut kan ook met doelen werken. Kijk dus vooral naar wat iemand doet en hoe die werkt.

Wat doet een psycholoog?

Een psycholoog helpt je als je vastloopt in hoe je denkt, voelt of doet. Samen zoek je uit waar je klachten vandaan komen en wat ze in stand houdt. Daarna werk je aan verandering. Vaak krijg je oefeningen mee voor thuis.

Er zijn verschillende soorten psychologen (Zorgwijzer):

• Een basispsycholoog heeft de master psychologie gedaan.
• Een gz-psycholoog deed daarna nog een opleiding van twee jaar.
• Een klinisch psycholoog leerde daarna nog vier jaar verder.

De gz-psycholoog en de klinisch psycholoog staan in het BIG-register. Meer over de soorten psychologen lees je op onze pagina over de psycholoog.

Een psycholoog schrijft geen medicijnen voor. Dat kunnen een huisarts of een psychiater wel (Zorgwijzer).

En een psychiater?

Een psychiater is een arts. Die is gespecialiseerd in psychische aandoeningen en mag medicijnen voorschrijven. Je komt bij een psychiater via een verwijzing (Zorgwijzer).

Wat doet een therapeut?

"Therapeut" is een verzamelnaam. Er zijn veel soorten, elk met een eigen aanpak. Een paar voorbeelden:

• Psychosociaal therapeut of counselor: helpt je met gesprekken bij problemen in je leven, zoals stress, rouw of relatieproblemen.
• Haptotherapeut: werkt ook met aanraking en je lichaam.
• Hypnotherapeut: werkt met hypnose.
• Psychotherapeut: behandelt psychische klachten en staat in het BIG-register.

Daarnaast zijn er methodes die door verschillende hulpverleners worden gebruikt. EMDR bijvoorbeeld is een methode bij nare herinneringen. Die wordt gebruikt door psychologen en door sommige therapeuten.

Een therapeut kijkt vaak naar wat er onder je klachten zit. Bijvoorbeeld naar wat je hebt meegemaakt, of naar hoe je lichaam reageert. Hoe een therapeut werkt, verschilt sterk per methode. Lees het profiel goed, en vraag in een kennismaking hoe een afspraak eruitziet.

Wat doet een coach?

Een coach helpt je om vooruit te kijken. Je werkt aan een doel dat je zelf kiest. Bijvoorbeeld beter omgaan met stress, keuzes maken in je werk, of je grenzen beter bewaken.

Een coach is er niet voor de behandeling van psychische stoornissen. Merkt een goede coach dat je meer nodig hebt, dan stuurt die je door, bijvoorbeeld naar je huisarts.

Welke titels zijn beschermd?

Sommige titels mag niet iedereen gebruiken. In de Wet BIG staan beroepen met een beschermde titel. Daar horen de gezondheidszorgpsycholoog (gz-psycholoog) en de psychotherapeut bij. Wie zo'n titel gebruikt, moet in het BIG-register staan. Die valt dan ook onder het tuchtrecht. Een tuchtcollege kan dan beoordelen of iemand zich aan de regels van het beroep houdt (Ondernemersplein).

De titel psycholoog zelf is niet beschermd (Zorgwijzer). Ook het woord therapeut of coach op zich is niet beschermd. Titels als psychotherapeut en fysiotherapeut zijn dat wel.

Dat zegt niets over hoe goed iemand is. Wel is het slim om na te gaan:

• of iemand in het BIG-register staat. Dat kun je zelf nakijken op bigregister.nl;
• welke opleiding iemand heeft gedaan;
• bij welke beroepsvereniging iemand is aangesloten;
• of iemand onder een klachtenregeling valt.

Op Geef Inzicht zie je op het profiel van een expert bij welke beroepsvereniging die is aangesloten, als dat zo is.

Wie past bij jouw vraag?

Er is geen vaste regel. Deze vragen kunnen helpen:

• Heb je ernstige klachten? Bijvoorbeeld een depressie, angst die je dagelijks leven beperkt, of nare herinneringen die steeds terugkomen. Ga dan eerst naar je huisarts. Die kijkt met je of je een psycholoog of andere hulp nodig hebt.
• Twijfel je of je klachten licht of zwaar zijn? Ook dan kun je bij je huisarts terecht. Bij lichte klachten helpt de praktijkondersteuner ggz (POH-ggz), zonder eigen risico (Zorgwijzer).
• Wil je begrijpen waar je klachten vandaan komen, of iets verwerken wat je hebt meegemaakt? Dan past een psycholoog of therapeut vaak beter.
• Wil je vooral praktisch aan de slag met een doel, een keuze of je werk? Dan past een coach vaak goed.
• Wil je ook met je lichaam werken, bijvoorbeeld bij spanning of stress die je lichamelijk voelt? Kijk dan ook naar een lichaamsgerichte therapeut of haptotherapeut.

Twijfel je nog? Plan een kennismaking. Vertel wat er speelt en vraag hoe iemand zou werken. Merk je dat het niet klikt, kijk dan verder.

Wat wordt vergoed?

• Psycholoog of psychotherapeut met verwijzing. Met een verwijzing van je huisarts kan de basisverzekering het vergoeden, als er een psychische stoornis is vastgesteld. Je betaalt dan wel je eigen risico. Heeft de psycholoog geen contract met je verzekeraar, dan krijg je vaak maar een deel terug. Ben je jonger dan 18, dan loopt de vergoeding via je gemeente (Zorgwijzer). Vraag vooraf of het bij jouw psycholoog kan. Zonder verwijzing betaal je zelf.
• Huisarts en POH-ggz. Volgens de Rijksoverheid behandelt je huisarts lichte psychische klachten zelf, samen met de praktijkondersteuner ggz (POH-ggz). Daarvoor betaal je geen eigen risico (Zorgwijzer).
• Andere therapeuten. Een aanvullende verzekering vergoedt soms een deel. Welke therapie en welke therapeut, verschilt per verzekeraar. Kijk dat vooraf na in je polis.
• Coach. Je zorgverzekering vergoedt coaching meestal niet. Vraag bij werkstress of je werkgever meebetaalt.

Wat een afspraak kost, lees je op onze pagina wat kost een therapeut of coach.

Wanneer ga je eerst naar je huisarts?

Ga naar je huisarts als je klachten zwaar zijn, lang duren, of je dagelijks leven in de weg zitten. Ook als je niet weet wat er aan de hand is. De huisarts kan met je kijken wat je nodig hebt, en je zo nodig doorverwijzen.

Heb je buiten kantoortijd dringend hulp nodig? Bel de huisartsenpost. Denk je aan zelfdoding? Bel gratis 113 via 0800 0113, dag en nacht, of chat op 113.nl. Is er direct gevaar? Bel 112.

Psycholoog, therapeut of coach: waar het op neerkomt

Een psycholoog behandelt psychische klachten. Een therapeut helpt je met klachten en wat eronder zit, met een eigen methode. Een coach kijkt vooruit en werkt met je doelen. Gz-psycholoog, klinisch psycholoog en psychotherapeut zijn beschermde titels. Psycholoog en coach zijn dat niet. Twijfel je, dan is je huisarts een goede eerste stap. Wil je zelf zoeken, plan dan een kennismaking.

Veelgestelde vragen